Oostpunt

27-7-2025

Op de zuidoostelijke punt van Curaçao ligt een gebied dat bij velen bekend is van naam, maar waar slechts weinigen ooit zijn geweest: Oostpunt. Met een oppervlakte van ruim 4.000 hectare vormt het een van de grootste aaneengesloten terreinen van het eiland. Sinds de negentiende eeuw is het gebied in privébezit van de familie Maal. Door deze langdurige particuliere eigendom en de beperkte toegankelijkheid is Oostpunt grotendeels ongerept gebleven. Met name het koraalrif voor de zuidkust van het gebied wordt internationaal erkend als een van de gezondste en meest intacte van het Caribisch gebied.

De geschiedenis van Oostpunt gaat terug tot de plantagetijd. Eén van de oudste plantages in het gebied, Klein Sint Joris, werd al in 1662 gesticht. In de eeuwen die volgden kende Oostpunt diverse vormen van landgebruik, waaronder landbouw, veeteelt en steengroeven. Door de besloten ligging en het beperkte menselijke ingrijpen bleef het natuurlijke landschap echter in relatief goede staat behouden.

De steengroeve van Oostpunt
In het noordwestelijke deel van Oostpunt, in de richting van Santa Rosa, bevindt zich een voormalige steengroeve die gedurende de twintigste eeuw actief was. Hier werd kalksteen gewonnen ten behoeve van de lokale bouwsector, waarmee de groeve een bescheiden economische rol speelde binnen de infrastructuurontwikkeling van het eiland. De exploitatie vond plaats onder concessie van de overheid. Sinds de aanwijzing van het gebied als beschermd natuurgebied is de steenwinning beëindigd. De groeve ligt er nu verlaten bij, met sporen van industriële activiteit die zichtbaar blijven in het landschap. Als historisch-industrieel element vormt de groeve een tastbare herinnering aan het functionele verleden van het gebied.

Van gesloten erfgoed naar gecontroleerde ontwikkeling
In de jaren negentig werd Oostpunt door de overheid aangewezen als beschermd natuurgebied. Dit leidde tot langdurige juridische procedures met de familie Maal, die als grondeigenaar rechten op ontwikkeling claimde. Na jaren van onderhandelingen werd een compromis bereikt: ten minste 50% van het gebied blijft behouden als natuurgebied, terwijl andere delen onder strikte voorwaarden ontwikkeld mogen worden.

Deze afspraken zijn in 2017 vastgelegd in een herziening van het Eilandelijk Ontwikkelingsplan (EOP). Hierin is opgenomen dat elke vorm van ontwikkeling moet voldoen aan specifieke vereisten, waaronder milieueffectrapportage, landschappelijke inpassing en behoud van cultuurhistorische waarden. Op die manier wordt gestreefd naar een evenwichtige balans tussen natuurbescherming en duurzame ruimtelijke ontwikkeling.

Toekomst in beweging
In mei 2023 werd bekend dat circa 1.089 hectare van Oostpunt – ongeveer een kwart van het totale gebied – is verkocht door de familie Maal. Het gaat voornamelijk om kustzones en binnenbaaien aan de zuidzijde van het terrein. De aankoop is gedaan door een groep investeerders, waaronder het Vidanova Pension Fund, via entiteiten als Eastpoint Development en Pelican Creek.

Vooralsnog zijn er geen concrete plannen bekendgemaakt voor de ontwikkeling van deze gebieden. Wel staat vast dat elke toekomstige ontwikkeling moet plaatsvinden binnen de kaders van het EOP. De terreinen blijven voorlopig particulier eigendom en zijn enkel toegankelijk met expliciete toestemming. Volgens de familie Maal is het beheer van de toegang bedoeld om illegale activiteiten, zoals afvaldumping en drugsgebruik, te voorkomen en om de natuurlijke waarde van het gebied te beschermen.

De besluiten die in en rond Oostpunt worden genomen, hebben invloed op zaken als bereikbaarheid, natuurbeheer en regionale samenwerking aan de oostkant van Curaçao. Het is van belang dat ontwikkelingen in dit unieke gebied zal plaatsvinden met oog voor het bredere belang van het eiland, en in evenwicht met ecologische, culturele en maatschappelijke waarden.