Landhuis Koraal Tabak

26-6-2025

Erfgoed met een toekomst

Vanuit Hòfi Sint Joris richten wij in deze editie van de nieuwsbrief de aandacht op een bijzonder element in onze nabije omgeving: het voormalige landhuis van de Koraal Tabak Plantage. Het huis vormt een tastbare herinnering aan het plantageverleden van deze regio. Hoewel de precieze stichtingsdatum onbekend is, wijzen archieven en bouwkundige kenmerken op een oorsprong in de tweede helft van de 19e eeuw. In die periode kende de plantage een sobere vorm van landbouw, voornamelijk gericht op de teelt van tabak, aloë en maïs, afgewisseld met veeteelt.

Het landhuis, gelegen op een lichte verhoging met uitzicht op de omringende vlakte, diende als woonhuis van de plantagebeheerder en als administratief centrum van het terrein. De aanwezigheid van een waterput en resten van bijgebouwen zoals magazijnen en een voormalige werkplaats onderstrepen de historische functie van het complex als zelfvoorzienend geheel.

Architectonisch erfgoed

Het hoofdgebouw van Plantage House Koraal Tabak is bescheiden van opzet vergeleken met andere landhuizen op het eiland. De architectuur weerspiegelt het functionele karakter van een landbouwplantage zonder de grandeur van de grotere landgoederen uit dezelfde periode. De muren zijn opgetrokken uit steensmetselwerk met kalkmortel en pleisterwerk, met een zadeldak bedekt met oranje dakpannen van Hollandse makelij. De symmetrische voorgevel met veranda laat de typische koloniale invloed zien, aangepast aan het lokale klimaat.

Aan de achterzijde zijn sporen te zien van uitbreidingen die vermoedelijk later zijn toegevoegd, waaronder een keukenruimte en een kleine aanbouw die dienstdeed als opslag. De ventilatieroosters, luiken en houten dakconstructie getuigen van vakmanschap, al verkeert een groot deel inmiddels in slechte staat door jarenlange blootstelling aan weer en wind.

Huidige staat van het pand

Op dit moment is het landhuis in vervallen staat. De houten onderdelen zijn grotendeels aangetast door termieten en vocht, en delen van het dak zijn ingestort. Desondanks is de basisstructuur nog altijd herkenbaar. Bij recente inventarisaties in samenwerking met erfgoeddeskundigen is vastgesteld dat het casco nog voldoende draagkracht heeft voor herstel. De directe omgeving is begroeid geraakt, maar contouren van paden en restanten van landbouwstructuren zijn nog zichtbaar.

Er is geen sprake van permanente bewoning en het pand is afgesloten voor publiek, mede uit veiligheidsoverwegingen. Toch is het huis een vast baken in het landschap voor wie de paden rondom Hòfi Sint Joris bewandelt of fietst.

Vooruitblik en betekenis

Binnen de bredere gebiedsontwikkeling van Hòfi Sint Joris wordt het behoud en herstel van cultuurhistorisch erfgoed als essentieel beschouwd. Het landhuis van Koraal Tabak neemt hierin een sleutelpositie in. Er wordt door de eigenaar Greko’s op dit moment gewerkt aan een verkennend plan voor restauratie, waarbij historische waarde, toekomstig gebruik en haalbaarheid in kaart worden gebracht. Daarbij is het uitgangspunt dat het pand op termijn een rol kan spelen, passend bij de identiteit van het gebied.

Voor Hòfi Sint Joris is het belangrijk dat erfgoed zoals Plantage House Koraal Tabak niet alleen bewaard blijft als monument uit het verleden, maar ook wordt geïntegreerd in een toekomstgericht verhaal van onze omgeving. Wij wensen Greko’s veel succes bij de voorgenomen restauratie.